Dodatki do żywności - których unikać?

Informacja o korzystaniu z plików Cookies.

W celu realizacji usług ta strona zapisuje w urządzeniu użytkownika niewielkie informacje w postaci plików Cookies.

Dowiedz się więcej o plikach cookies.

Czytając skład produktów, które wybieramy, często zastanawiamy się czego właściwie musimy unikać. Dlatego na początek, warto wyjaśnić czym właściwe jest lista E. To nic innego jak spis dodatków sporządzony przez Komitet Naukowy Technologii Żywności, który został zatwierdzony przez Parlament Europejski. Wszystkie dodatki, które tam znajdziemy, zostały uznane za bezpieczne, jednak niektóre z nich nadal wywołują kontrowersje wśród niektórych badaczy i konsumentów. Oczywiście nie jesteśmy w stanie zapamiętać wszystkich dodatków do żywności i ich oznaczeń, warto jednak zapoznać się z poniższymi związkami.

BARWNIKI

Grupa dodatków do żywności, która nadaje odpowiedni kolor produktom spożywczym. Obejmują one zakres numerów na liście E od 100 do 199. Możemy podzielić je na cztery grupy: naturalne, identyczne z naturalnymi, syntetyczne organiczne oraz nieorganiczne.

Tartrazyna (E 102) barwnik azotowy o kolorze żółtym, w niektórych krajach stosowanie tego związku jest zabronione.

Występowanie: napoje bezalkoholowe, sztuczny miód, musztarda, dżemy.

Żółcień chinolinowa (E 104) zielono-żółty barwnik pochodzenia zwierzęcego, może być wytwarzany syntetycznie. Tak samo jak tartrazyna, w niektórych krajach między innymi w Wielkiej Brytanii, został wycofany z obrotu.

Występowanie: napoje bezalkoholowe, lody, galaretki.

Żółcień pomarańczowa (E 110) żółto-pomarańczowy barwnik azotowy, wytwarzany syntetycznie. W takich krajach jak Finlandia czy Norwegia został wycofany z obrotu.

Występowanie: płatki zbożowe, kasze, produkty w proszku, wyroby cukiernicze.

Azorubina (E 122) czerwony barwnik azotowy.

Występowanie: wyroby cukiernicze, galaretki, kisiele, budynie, napoje, dżemy.

Czerwień koszenilowa (E 124) syntetyczny barwnik o kolorze ciemnoczerwonym. UWAGA! Nie mylić z koszenilą czyli kwasem karminowym uzyskiwanym z owadów!

Występowanie: napoje alkoholowe, lody, dżemy, zupy pomidorowe, galaretki.

Erytrozyna (E 127) wiśniowo-czerwony barwnik, którego stosowanie jest niedopuszczalne w niektórych krajach.

Występowanie: konserwowe owoce, osłonki kiełbas.

Czerwień allura (E 129) pomarańczowo-czerwony barwnik. U zwierząt może powodować problemy z płodnością. Niektóre kraje (Dania, Belgia, Szwajcaria, Francja, Szwecja) zakazały dodawania tego związku do żywności.

Występowanie: napoje bezalkoholowe, płatki zbożowe, galaretki, wyroby cukiernicze zwłaszcza ciasta biszkoptowe, kasze.

Czerń brylantowa (E 151) dwuazowy barwnik o fioletowo-granatowym zabarwieniu.

Występowanie: jogurty, ciasta w proszku.

Wszystkie powyższe związki należą do grupy BARWNIKÓW AZOWYCH

Kto powinien unikać barwników azowych:

  • osoby z nietolerancją histaminy (po spożyciu tej substancji dochodzi do uwolnienia histaminy),
  • astmatycy,
  • osoby uczulone na kwas salicylowy,
  • dzieci (w połączeniu z benzoesanami może prowadzić do zespołu nadpobudliwości z deficytem uwagi czyli ADHD),
  • kobiety w ciąży (może powodować skurcze macicy).

Możliwe działanie niepożądane barwników azowych: bóle głowy, pokrzywka, katar sienny, zaburzenia koncentracji.

Błękit brylantowy (E 133) niebieski barwnik syntetyczny.

Występowanie: napoje bezalkoholowe, lody, żelatyna, kremy do ciast.

Możliwe działanie niepożądane: może wywołać reakcje alergiczne.

Karmel (E 150a)/ Karmel siarczynowy (E 150b)/ Karmel amoniakalny (E 150c)/ Karmel amoniakalno-siarczynowy (E 150d) należą do grupy tak zwanych barwników naturalnych.

Występowanie: cukierki, cola, czekolad, dżemy, lody, napoje alkoholowe, sosy.

Możliwe działanie niepożądane: w zbyt dużych ilościach dolegliwości żołądkowo-jelitowe, nadpobudliwość.

Barwniki, których nie musimy się obawiać:

  • kurkumina (E 100),
  • ryboflawina (E 101) czyli witamina B2,
  • chlorofil (E 140),
  • karoteny (E 160) m.in. likopen czy kapsaicyna,
  • ksantofile (E 161) m.in. luteina i zeaksantyna,
  • betanina (E 162) czyli czerwień buraczana,
  • antocyjany (E 163),
  • węglan wapnia (E 170).

KONSERWANTY

Grupa dodatków do żywności, która przedłuża przydatność do spożycia, poprzez zapobieganie rozwojowi bakterii i grzybów. Obejmują one zakres numerów na liście E od 200 do 299.

Kwas benzoesowy (E 210) na skale przemysłową jest otrzymywany syntetycznie. Jednak naturalnie może występować w takich produktach jak żurawina, jagody czy anyż. Uwaga! Związek ten jest pochodną aspiryny, dlatego osoby uczulone na kwas acetylosalicylowy powinny go unikać.

Występowanie: napoje bezalkoholowe, galaretki, margaryny, przetwory owocowe i warzywne, lody, gumy do żucia, niektóre produkty mięsne.

Możliwe działanie niepożądane: duszności u astmatyków, pokrzywka, podrażnienia śluzówki żołądka, zaburzenie funkcjonowania układu nerwowego.

Beznoesan sodu (E 211) oraz benzoesan potasu (E 212)

Występowanie: dżemy, galaretki, owoce kandyzowane, napoje gazowane.

Możliwe działanie niepożądane: duszności u astmatyków, u osób uczulonych na kwas acetylosalicylowy zaburzenie pracy przewodu pokarmowego.

Dwutlenek siarki (E 220) oraz siarczany (E 221 – E 228)

Występowanie: suszone owoce, wino, wiórki kokosowe, owoce kandyzowane, suszone pomidory, ocet winny.

Możliwe działanie niepożądane: obniżenie zawartości witamin, problemu w oddychaniu u astmatyków.

Azotyn III potasu (E 249), azotyn III sodu (E 250) Uwaga! Azotyny w organizmie człowieka po połączeniu z aminami i amidami tworzą nitrozoaminy, które są rakotwórcze!

Występowanie: wędliny, mięso peklowane oraz marynowane, przetwory rybne.

Możliwe działanie niepożądane: zmiany nowotworowe, bóle i zawroty głowy, zapalenie nerek.

Azotan V sodu (E 251) oraz azotan V potasu (E 252)

Uwaga! Azotany w przewodzie pokarmowym, mogą ulec redukcji do azotynów, z których kolei mogą powstać kancerogenne nitrozoaminy.

Występowanie: wędliny, mięso peklowane oraz marynowane, przetwory rybne, sery.

Możliwe działanie niepożądane: duszności, wymioty, bóle i zawroty głowy.

Konserwanty, których nie musimy się obawiać:

  • kwas sorbowy (E 200),
  • sorbinian potasu (E 202),
  • sorbinian wapnia (E 204),
  • kwas octowy (E 260),
  • octan potasu (E 261),
  • octan wapnia (E 263),
  • kwas mlekowy (E 270),
  • dwutlenek węgla (E 290),
  • kwas jabłkowy (E 296),
  • kwas fumarowy (E 297).

PRZECIWUTLENIACZE I REGULATORY KWASOWOŚCI

Grupa dodatków do żywności, która zapobiega procesom utleniania, dzięki czemu przedłużają trwałość. Obejmują one zakres numerów na liście E od 300 do 399. Większość z nich jest pochodzenia roślinnego i nie musimy się ich obawiać.

Galusan propylu (E 310), galusan oktylu (E 311) oraz galusan dodecylu (E 312)

Występowanie: tłuszcze i oleje.

Możliwe działanie niepożądane: egzema, astma, problemy żołądkowe.

Tert-butylohydrochinon TBHQ (E 319)

Występowanie: tłuszcze i oleje, przetwory rybne.

Możliwe działanie niepożądane: w dużych dawkach zaburzenia pracy nerek oraz tarczycy.

Butylohydroksyanizol BHA (E 320)

Występowanie: tłuszcze i oleje, ciasta w proszku.

Możliwe działanie niepożądane: w połączeniu z dużymi dawkami witaminy C mogą powstawać wolne rodniki.

Butylohydroksytoluen BHT (E 321)

Występowanie: tłuszcze i oleje, ciasta w proszku.

Możliwe działanie niepożądane: zapalenie skóry, pokrzywka, duże ilości mogą wywołać raka wątroby.

Kwas fosforowy (E 338)

Występowanie: słodycze, napoje gazowane (szczególnie cola), sery, produkty mięsne.

Możliwe działanie niepożądane: może ograniczać przyswajalność wapnia, dlatego osoby z osteoporozą powinny unikać tego dodatku do żywności.

Przeciwutleniacze i regulatory kwasowości, których nie musimy się obawiać:

  • kwas askorbinowy (E 300), czyli witamina C,
  • askorbinian sodu (E 301),
  • askorbinian wapnia (E 302),
  • estry kwasów tłuszczowych i kwasy askorbinowego (E 304),
  • tokoferol (E 306),
  • alfa-tokoferol (E 307),
  • gamma-tokoferol (E 308),
  • delta-tokoferol (E 309),
  • kwas cytrynowy (E 330),
  • cytrynian sodu (E 331),
  • cytrynian potasu (E 332),
  • cytrynian wapnia (E 333),
  • jabłczan sodu (E 350),
  • jabłczan potasu (E 351).

EMULGATORY I ŚRODKI SPULCHNIAJĄCE, ŻELUJĄCE

Grupa dodatków do żywności, która obejmuje zakres numerów na liście E od 400 do 499. Większość z nich nie jest szkodliwych dla naszego zdrowia.

Karagen (E 407) Substancja naturalna, która pozyskiwana jest z wodorostów.

Występowanie: dżemy, galaretki, żelki, lody, śmietana, wyroby cukiernicze.

Możliwe działanie niepożądane: w nadmiarze może wywołać wzdęcia.

Uwaga! Osoby z nieswoistym zapaleniem jelit powinny unikać tego dodatku do żywności.

WZMACNIACZE SMAKU I ZAPACHU

Grupa dodatków do żywności, która obejmuje zakres numerów na liście E od 600 do 699.

Glutaminian sodu MSG (E 621) to sól sodowa kwasu glutaminowego, który jest aminokwasem endogennym, a pełni rolę neuroprzekaźnika w ośrodkowym układzie nerwowym. Ciekawostką jest, że czysty glutaminian sodu nie ma smaku. Badania wykazały, że jest substancją bezpieczną, aczkolwiek niektóre osoby mogą być szczególnie wrażliwe na ten związek.

Występowanie: zupy i sosy w proszku, mieszanki przypraw, sos sojowy, wędliny.

Możliwe działanie niepożądane: u osób nadwrażliwych może powodować zawroty głowy, mdłości, uczucie ucisku w klatce piersiowej, nadmierną potliwość. Oprócz tego przypuszcza się, że MSG prowadzi do nadwagi i otyłości (wpływa na wzrost apetytu).

ŚRODKI SŁODZĄCE, NABŁYSZCZAJĄCE I INNE

Grupa dodatków do żywności, która obejmuje zakres numerów na liście E od 900 do 999.

Sorbitol (E 420) stosowana jako substancja słodząca i utrzymująca wilgoć.

Występowanie: czekolady, wyroby cukiernicze, suszone owoce, żywność o obniżonej kaloryczności,.

Możliwe działanie niepożądane: w nadmiarze może wywołać wzdęcia oraz biegunki, nasilać procesy fermentacyjne w jelitach.

Uwaga! Osoby z nieswoistym zapaleniem jelit powinny unikać tego dodatku do żywności.

Acesulfam K (E 950) związek, który jest 150 razy słodszy od białego cukru. Podobnie jak w przypadku innych słodzików, istnieją obawy, że acesulfam potasu może wywierać szkodliwy wpływ na organizm człowieka.

Występowanie: żywność o obniżonej kaloryczności.

Aspartam (E 951) chyba najbardziej kontrowersyjny słodzik o niemal zerowej kaloryczności i słodkości prawie 200 razy większej od cukru. Zbudowany jest z dwóch reszt aminokwasowych kwasu asparaginowego i fenyloalaniny (osoby z fenyloketonurią muszą zachować szczególną ostrożność!). Kilkanaście lat temu pojawiły się sugestie, że słodzik ten może działać kancerogennie, jednak m.in Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA), uznał że nie ma wyraźnego związki pomiędzy aspartamem a nowotworami.

Występowanie: napoje, desery, dżemy, płatki zbożowe, produkty o obniżonej kaloryczności.

Kwas cyklaminowy i jego sole (E 952) słodzik o dużej stabilności, który był podejrzewamy o właściwości rakotwórcze. Obecnie uważa się, że toksyczny może być jego metabolit, wytwarzany przez niektóre bakterie bytujące w jelitach. Uwaga! Związki te mogą wchodzić w interakcje z niektórymi lekami.

Występowanie: napoje bezalkoholowe, żywność o obniżonej kaloryczności.

Sacharyna (E 954) związek, który jest około 300-500 razy słodszy od białego cukru, a przy okazji nie jest metabolizowany przez organizm człowieka. Substancja ta budziła wiele kontrowersji, szczególnie w latach 60 i 70, kiedy pojawiły się badania sugerujące związek sacharyny z większą zapadalnością na raka pęcherza moczowego.

Występowanie: napoje, żywność o obniżonej kaloryczności.

Możliwe działanie niepożądane: może podrażniać przewód pokarmowy.

Słodziki, których nie musimy się obawiać:

  • izomalt (E 953),
  • stewia (E 960),
  • maltitol (E 965),
  • laktitol (E 966),
  • ksylitol (E 967).

Pamiętajcie aby zawsze sprawdzać skład produktu, który kupujecie! Warto wybierać produkty, których skład jest jak najkrótszy i w których żadne składniki nie budzą naszych wątpliwości. Oprócz wyżej wymienionych związków, unikajmy też produktów zawierających cukier, syrop glukozowo-fruktozowy czy olej palmowy. Jednym słowem, wybierajmy produkty, które są jak najmniej przetworzone, a z pewnością wyjdzie to nam na zdrowie.

BIBLIOGRAFIA:

1. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2010 r. w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych,

2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dozwolonych substancji dodatkowych,

3. Rozporządzenie PE i Rady (WE) nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008r,

4. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 231/2012 z dnia 9 marca 2012r,

5. https://www.efsa.europa.eu,

6. Galiński G. i wsp.: Wpływ glutaminianu sodu na występowanie zjawiska sytości sensorycznie specyficznej u kobiet i mężczyzn po 60. roku życia, Nowiny Lekarskie 2005, 74, 4, 389–392,

7. EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (ANS). Scientific Opinion on the re-evaluation of aspartame (E 951) as a food additive. „EFSA Journal”. 11 (12), s. 3496, 2013.

Kontakt

: 791704286

Napisz do mnie

62-040 Puszczykowo
Gajowa 2

Presscake
Presscake
Presscake
Presscake
Presscake